Ζητήματα πιθανής θεραπευτικής αγωγής της ψύχωσης

από την Ιωάννα Βισβίκη

Κατασκευάζω τον τίτλο μου με αφετηρία τον τίτλο του κειμένου που γράφει ο Λακάν, το 1958, «Περί ενός προκαταρκτικού ερωτήματος σε κάθε πιθανή θεραπευτική αγωγή της ψύχωσης [1]». Πρώτον, διότι πρόκειται για ένα από τα θεμελιώδη κείμενα του Λακάν, καθώς περιέχει τις πρώτες βασικές θέσεις του για την προσέγγιση της ψύχωσης, παρά το γεγονός ότι αργότερα, τις εμπλούτισε, και τις ανανέωσε, θα έλεγα, χωρίς όμως ποτέ να τις αναιρέσει. Και δεύτερον, διότι εκείνο που με κινητοποίησε να προτείνω για το φετινό μας σεμινάριο το ζήτημα της ψύχωσης, ήταν ακριβώς η πιθανή – κι αυτό σημαίνει όχι σίγουρη, διατύπωση στην οποία διαβάζω μια πολύ ενδιαφέρουσα διερώτηση – θεραπεία της ψύχωσης μέσω της ψυχαναλυτικής εμπειρίας, καθώς αυτό θέτει πολλά και ουσιαστικά ερωτήματα για την αναλυτική κλινική μας εν γένει.

Αν η περιγραφική ψυχολογία και η ταξινομική ψυχιατρική τοποθετεί το ζήτημα της τρέλας στα γεγονότα, τα χαρακτηριστικά και την περιγραφή τους, η ψυχανάλυση, ακολουθώντας την υπόδειξη του Ζαν Ζακ Ρουσσώ, «ας απομακρυνθούμε από τα γεγονότα, διότι καθόλου δεν αγγίζουν το ζήτημα» [2], τάσσεται να προχωρήσει στο βάθος. Κι όταν λέμε, εδώ, βάθος, δεν εννοούμε τίποτα άλλο παρά την ίδια τη δομή, δηλαδή τη ρίζα, την καταγωγή της τρέλας.

Με αφετηρία λοιπόν το λακανικό κείμενο του προκαταρκτικού ερωτήματος, αλλά και το Σεμινάριό του Οι ψυχώσεις [3] (1955-1956), θα επιχειρήσουμε να μιλήσουμε, έστω και συνοπτικά, για εκείνο που θα ονομάζαμε γενέθλια συνθήκη της ψύχωσης και εξ’ αυτού, να προσεγγίσουμε ορισμένα βασικά ζητήματα που θέτει η θεραπευτική αγωγή του ψυχωτικού υποκειμένου.

1. Ζακ Λακάν, «Περί ενός προκαταρκτικού ερωτήματος σε κάθε πιθανή θεραπευτική αγωγή της ψύχωσης», [«D’une question préliminaire a tout traitement possible de la psychose», in Écrits, εκδ. Seuil, Παρίσι, 1966, σελ. 531-583].
2. Ζαν Ζακ Ρουσσώ, Discours sur l’origine et les fondements de l’inégalité parmi les hommes, εκδ. Flammarion, Παρίσι, 2008, σελ. 49.
3. Ζακ Λακάν, Σεμινάριο τρίτο, Οι ψυχώσεις, (1955-1956), εκδ. Ψυχογιός, Αθήνα, 2005.

Πίσω: Πρόγραμμα εκπαίδευσης