Το μέλλον του συμπτώματος

Rosa Escapa

2^ο προοίμιο του 4^ου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου της ΔΦ-ΣΨΦΛΠ

Μετά από χρόνια, ξαναβλέπουμε μια πρώην γειτόνισσα γνωστή για την κακή της διάθεση. Κάποιος λέει «ίσως με την πάροδο του χρόνου να έχει αλλάξει». Μου βγαίνει αυθόρμητα: «Αν δεν είναι με ανάλυση, είναι αδύνατο». Σιωπή.

Τι αγγίζει μια ανάλυση για να υποστηρίξει μια δήλωση που ακούγεται σαν αξίωμα;

Αγγίζει τη θέση απέναντι στο πραγματικό της ζωής, από το πραγματικό των συμβάντων τα οποία φτάνουν στο σώμα με σημάδι τους το άγχος έως το πραγματικό της μη σεξουαλικής σχέσης που οδηγεί το υποκείμενο να «εκκρίνει μυθοπλασίες» προκειμένου να το εκλογικεύσει. Μια ανάλυση καθιστά δυνατό για το υποκείμενο να πάψει να εξαπατά τον εαυτό του για να προστατεύεται από την ασυνέπεια του Άλλου, καθιστά δυνατή τη συρρίκνωση της μοναδικότητάς του στην απόλυτη διαφορά, το οποίο δεν είναι για να περιφανευόμαστε αφού απλά δε γίνεται αλλιώς. Και αυτό έχει επιπτώσεις, μεταξύ άλλων, στο επίπεδο της διάθεσης. Ο Λακάν αναφέρει μέσα στο «L’insu», πως ο σκοπός μιας ψυχανάλυσης είναι το να ταυτιστεί κανείς με το σύμπτωμα του, «παίρνοντας τις εγγυήσεις του από ένα είδος απόστασης», μια εγγύηση μέσω της απόστασης που επιτυγχάνεται μεταξύ αυτού που ήταν το σύμπτωμα, το οποίο υποκίνησε το αίτημα κατά την είσοδο, και τη συρρίκνωσή του στο ψηφίο της απόλαυσης στο τέλος. Δεδομένου ότι το σύμπτωμα δεν μπορεί να εξαλειφθεί, δηλαδή ότι αποτελεί μέρος της ανθρώπινης διάστασης, το καλύτερο που μπορεί να αναμένεται από τον χειρισμό του είναι αυτή η ταύτιση. Δεν επιτυγχάνεται πάντα το καλύτερο, αλλά η ψυχανάλυση είναι η μόνη που ανοίγει αυτή τη δυνατότητα.

Τώρα, αν η αποκωδικοποίηση και η ερμηνεία βγάζουν από τα σκοτάδια την αλήθεια της απόλαυσης του συμπτώματος, του α-νοήματός του, με φευγαλέες λάμψεις, η συνοχή του φαντασιακού είναι πάντα έτοιμη να το μπερδέψει με το νόημα. Το να φτάσει κανείς να ταυτιστεί με το σύμπτωμα συνεπάγεται μια μη-αλλοτριωτική ταυτότητα, να μετακινηθείς από το να πρέπει να είσαι αυτό / το σύμπτωμα εκτός νοήματος, στο να είσαι μόνο αυτό, αυτό μόνο, το οποίο, περισσότερο από μια κατάσταση, είναι μια κλίση του είναι. Οι υποκειμενικές επιπτώσεις του θα επιφέρουν το «να ξέρει κανείς εκεί να κάνει με αυτό», που σε πολλές περιπτώσεις τίθεται στην υπηρεσία του αναλυτικού λόγου, αλλά θα σταματήσει στο εξής το ασυνείδητο να παράγει συμπτώματα;

Το ερώτημα είναι το εξής: ώντας ενήμεροι για την (εξ)ύπαρξη [ex-istencia] του φαντασιακού, έτοιμου ανταποκριθεί στο πραγματικό, χωρίς εγγύηση για το μέλλον της επιθυμίας του αναλυτή, δεν είναι η Σχολή αυτός ο τέταρτος κόμβος, απαραίτητος για τους αναλυτές ώστε να βεβαιώνονται ια αυτό που πλέκουν στις αναλύσεις που διεξάγουν, σχεδόν όπως το σύμπτωμα είναι για τo ομιλ-όν;

Μετάφραση: Γιώργος Κωνσταντίνου
Επιμέλεια: Φανή Δημούλα