Σεμινάριο ΦΟΡΟΥΜ 2026-2027

Αν λέμε ότι η σκέψη δεν είναι απλή αναστολή της δράσης και ότι κάθε δράση δεν είναι πράξη, θα πρέπει ακόμη να πούμε ότι η ψυχανάλυση δεν είναι απλή ακρόαση ή αποκρυπτογράφηση των μορφωμάτων του ασυνειδήτου. Αν και το ασυνείδητο υπήρχε πριν, διπλά ανεπίγνωστο θα λέγαμε, ο Φρόιντ μόνο αρθρώνει μία γνώση πάνω σ’ αυτό. Η πράξη γένεσης της ψυχανάλυσης προϋποθέτει ότι το φροϋδικό ασυνείδητο το τοποθετούμε για αυτό που είναι. Δεν είναι αυτό των ψυχολόγων – οι αυτοματισμοί για παράδειγμα – ή αυτό των ρομαντικών. Πρόκειται για κάτι που είναι αρθρωμένο στον αφρό της ομιλίας, στο κρύσταλλο της γλώσσας. Σκέψεις δηλαδή, των οποίων το υποκείμενο διατηρείται σε καθεστώς μετέωρο. Δεν είναι λοιπόν μία σιωπηρή αδιαφάνεια, μία ώση που δεν μπορεί να πει τι θέλει, μία άπιαστη, ιερή εσωτερικότητα. Τοποθετείται από την ίδια την ανατροπή του καθεστώτος του υποκειμένου στο μέτρο που δεν είναι αφέντης της αρθρωμένης σκέψης του. Εν αρχή λοιπόν της ανάλυσης είναι η υπόθεση μίας γνώσης που με αφορά αλλά ριγμένη, τοποθετημένη στο πεδίο του Άλλου. «Το υποκείμενο που υποτίθεται ότι γνωρίζει» βρίσκεται σε τοπολογική αντιδιαστολή με το διχασμένο υποκείμενο, τον αναλυόμενο. Η αναλυτική πράξη, το τέλος της, ορίζεται από το σημείο εκκίνησής της, την πτώση δηλαδή του υποκειμένου που στήριζε την υπόθεση γνώσης. Ένα προϊόν παράγεται στο μεταξύ που δεν είναι το νόημα της ασυνείδητης επιθυμίας αλλά το ίδιο της το αίτιο: το αντικείμενο α που καθίσταται στο τέλος αρχή αποχωρισμού από τον τόπο του Άλλου, από αυτόν που, με το που πήρα τον λόγο να ζητήσω, με αλλοτρίωνε.

Πάνος Σερέτης

ΖακΖακ Λακάν Λακάν

Πίσω: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΟΥΜ