Το μυστήριο του ομιλούντος σώματος

¹

από τη Μαργαρίτα Νικολαΐδου

Θα προχωρήσουμε μέσα από την μελέτη του Σεμιναρίου ΧΧ Ακόμη, ως προς το αινιγματικό του ασυνειδήτου, που πρώτος ο Φρόιντ ανέσυρε μέσα από το σύμπτωμα της σωματικής παραλυσίας στο υστερικό υποκείμενο συνδέοντας το με την ανικανοποίητη επιθυμία.

Το μυστήριο του ομιλούντος σώματος, είναι εκείνο του πραγματικού του ασυνειδήτου, του τόπου όπου «αυτό μιλάει, αυτό απολαμβάνει, δεν γνωρίζει». Το ζητούμενο της ερμηνείας της απόλαυσης του όντος και της σύνδεσής του με το πραγματικό του σώματος με τα αντικείμενα των ενορμήσεων είναι εδώ στο επίκεντρο.

Πως γίνεται το πέρασμα από τον περιστρεφόμενο λόγο του κυρ’ είμαι (m’être), του εγώ μιλάω, γύρω από τα ιδεώδη του στην ανατροπή που φέρει η λειτουργία του αντικειμένου α στον αναλυτικό λόγο; Εκεί όπου παύει η περιστροφή εκεί κάτι «πέφτει», και παράγεται ένα κενό στο δέσιμο της απόλαυσης με τον κόμβο του συμπτώματος. Πέραν της αφήγησης και της απαρίθμησης των επιτευγμάτων, τα λόγια ταράσσουν, πλήττουν το σώμα, παράγουν «συμβάντα σώματος». Πως ανιχνεύεται η υλικότητα τους σ’ αυτόν τον τόπο του κενού νοήματος, ενός αδυνάτου, εκείνου του απελαθέντος νοήματος;

Θα σταθούμε στο νήμα αναζήτησης από τον Λακάν των τρόπων με τους οποίους μπορούμε να περισφίξουμε την απόλαυση μέσα από τους δακτύλιους από σχοινί². «Πώς να τους χρησιμοποιήσουμε;», ώστε να ακουσθεί το αδρανές της απόλαυσης μέσα από τις αντηχήσεις, που μορφοποιούνται στην ροή της ομιλίας, μιας παρα– κρουσης και θα συνεχίσουμε στην πρόταση παραγωγής μιας γραφής ανάμεσα στο είναι, την γνώση και αυτό που εξ–ίσταται.

1. Ζακ Λακάν, Σεμινάριο Εικοστό, 1972–1973 Ακόμη, σελ 304 [γαλ.118], ελλην. εκδόσεις Ψυχογιός ↩︎
2. ιδιο, σελ. 261 [γαλ.101] ↩︎

Πίσω: Πρόγραμμα εκπαίδευσης